PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP CƠ KHÍ Ở NƯỚC TA

Cần phải nhận thức đúng đắn về vị trí, vai trò nền tảng đặc biệt quan trọng của ngành công nghiệp cơ khí. Ngành cơ khí có lịch sử lâu đời và có vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng trong tiến trình phát triển kinh tế thế giới. Sự không ngừng cải tiến, phát triển công cụ lao động đã thúc đẩy nhân loại phát triển qua các thời đại khác nhau. Lịch sử cho thấy các thời đại khác nhau không phải ở chỗ sản xuất cái gì mà khác nhau ở sản xuất bằng cái gì, sản xuất như thế nào. Khi con người biết tạo ra máy móc và sử dụng máy móc để làm ra các công cụ lao động, đó là thời điểm ra đời công nghiệp cơ khí. Sự ra đời của công nghiệp cơ khí tạo ra bước nhảy vọt về công cụ lao động; người lao động được giải phóng khỏi lao động nặng nhọc, độc hại, khối lượng sản phẩm sản xuất ra tăng lên nhanh chóng, tiết kiệm chi phí sản xuất, mở ra thời kỳ công nghiệp hóa trong lịch sử.

PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP CƠ KHÍ Ở NƯỚC TA

(Tại hội thảo do Hiệp hội các doanh nghiệp cơ khí và Cục Công nghiệp cơ khí Bộ Thương mại tổ chức ngày 5/9/2018)

------


   Ông Nguyễn Văn Thạo, Phó Chủ tich Hội đồng Lý luận Trung ương phát biểu tại hội thảo.

                 

Trước hết tôi xin cảm ơn Ban Tổ chức hội thảo đã mời tôi tham dự và cho tôi phát biểu ý kiến. Tôi xin có một số ý kiến như sau:

- Cần phải nhận thức đúng đắn về vị trí, vai trò nền tảng đặc biệt quan trọng của ngành công nghiệp cơ khí. Ngành cơ khí có lịch sử lâu đời và có vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng trong tiến trình phát triển kinh tế thế giới. Sự không ngừng cải tiến, phát triển công cụ lao động đã thúc đẩy nhân loại phát triển qua các thời đại khác nhau. Lịch sử cho thấy các thời đại khác nhau không phải ở chỗ sản xuất cái gì mà khác nhau ở sản xuất bằng cái gì, sản xuất như thế nào. Khi con người biết tạo ra máy móc và sử dụng máy móc để làm ra các công cụ lao động, đó là thời điểm ra đời công nghiệp cơ khí. Sự ra đời của công nghiệp cơ khí tạo ra bước nhảy vọt về công cụ lao động; người lao động được giải phóng khỏi lao động nặng nhọc, độc hại, khối lượng sản phẩm sản xuất ra tăng lên nhanh chóng, tiết kiệm chi phí sản xuất, mở ra thời kỳ công nghiệp hóa trong lịch sử.

Trong lịch sử phát triển, công nghiệp hóa, hiện đại hóa của các nước trên thế giới bắt đầu từ cách mạng công nghiệp 1.0 với nội dung là “cơ khí hóa”; cách mạng công nghiệp 2.0 “điện khí hóa”; cách mạng công nghiệp 3.0 “tự động hóa”; cách mạng công nghiệp 4.0 “số hóa” đều phải dựa trên nền tảng công nghiệp cơ khí. Công nghiệp cơ khí là “xương sống”, là “máy cái” của nền sản xuất xã hội, cung cấp máy móc, thiết bị, công cụ, dụng cụ… cho các ngành kinh tế khác. Những nước như nước Anh, nước Mỹ vươn lên trở thành nước hùng mạnh, đứng đầu thế giới trong thế kỷ 19 (Anh), thế kỷ 20 (Mỹ) là nhờ phát triển mạnh công nghiệp cơ khí, trở thành “công xưởng của thế giới”. Trong 40 năm qua, Trung Quốc vươn lên mạnh mẽ cũng phải qua con đường trở thành “công xưởng của thế giới” với nền tảng là công nghiệp cơ khí. Ngày nay, trong cách mạng công nghiệp 4.0, trí tuệ nhân tạo, Internet kết nối vạn vật làm xuất hiện Robot, xe ô tô tự lái, máy bay không người lái… nhưng nếu không có ô tô, máy bay, thân thể Robot…, những sản phẩm của công nghiệp cơ khí, thì trí tuệ nhân tạo, Internet kết nối vạn vật cũng không thể hiện và phát huy được vai trò của mình.

Tuy nhiên, ngành công nghiệp cơ khí là ngành có nhiều rào cản tự nhiên: đòi hỏi nhiều tiền vốn, đầu tư ban đầu lớn, thời gian quay vòng vốn dài, vốn luân chuyển chậm; đòi hỏi trình độ khoa học công nghệ cao, đòi hỏi có các chuyên gia, kỹ sư, những người lao động có tri thức, tay nghề, kỷ luật lao động để thiết kế, chế tạo và sử dụng sản phẩm. Sản phẩm của ngành không phải dễ dàng phân phối, tiêu thụ như sản phẩm của nhiều ngành công nghiệp khác. Do vậy, ở các nước công nghiệp cơ khí thường được quy hoạch, định hướng phát triển và hỗ trợ từ Nhà nước, đặc biệt là các hỗ trợ về vốn, đào tạo nhân lực, khoa học công nghệ và các cơ chế, chính sách tạo điều kiện thuận lợi cho ngành này phát triển.

- Ở Việt Nam, Đảng và Nhà nước ta tư nhiều năm trước, ngay từ Đại hội III của Đảng (năm 1960) và các Đại hội Đảng sau này đều xác định để phát triển đất nước phải thực hiện đường lối công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trong đó cơ khí là ngành công nghiệp nền tảng, có vai trò đặc biệt quan trọng vừa để phát triển kinh tế - xã hội, vừa bảo đảm độc lập tự chủ, củng cố quốc phòng, an ninh của đất nước. Nhà nước ta cũng có nhiều chiến lược, dự án, nhiều cơ chế chính sách để phát triển ngành cơ khí. Nhưng, phải thừa nhận rằng, tuy đã đạt được một số kết quả, nhưng không đạt được yêu cầu, mục tiêu đề ra là đưa nước ta thành  nước công nghiệp. Nhìn vào các ngành càng thấy rõ điều này. Doanh nghiệp cơ khí của ta (ngoài 1 số ít doanh nghiệp FDI) hầu hết là doanh nghiệp nhỏ, vốn ít, trình độ công nghiệp thấp, lạc hậu, một số ít sản phẩm có trình độ công nghệ cao, tham gia vào chuỗi giá trị của doanh nghiệp FDI. Máy móc, phục vụ sản xuất nông nghiệp, các phương tiện vận tải như ô tô, tàu biển, chưa kể máy bay, các máy móc thiết bị cho các ngành công nghiệp khác từ ngành điện, luyện kim, hóa chất đến các ngành chế biến nông sản, dệt, may… vẫn phần lớn phải nhập khẩu hay do các nhà đầu tư nước ngoài sản xuất. Đây là một trong những nguyên nhân chính làm cho năng suất, chất lượng, hiệu quả sức cạnh tranh của các sản phẩm, và nói chung của cả nền kinh tế nước ta thấp.

- Bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và toàn cầu hóa hiện nay, mặc dù đã tạo ra nhiều thách thức lớn, nhưng cũng là cơ hội lớn cho ngành cơ khí nước ta.

+ Để tận dụng được cơ hội, vượt qua thách thức, phát triển ngành cơ khí, thì vai trò và trách nhiệm của Nhà nước là rất lớn, không phải trong kinh tế thị trường thì để doanh nghiệp và thị trường quyết định. Nhà nước ta cần phải có chiến lược, chinh sách phát triển công nghiệp cơ khí, nhất là các sản phẩm cơ khí trọng điểm, tạo thuận lợi cho công nghiệp cơ khí phát triển nhưng không trái với các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký, như chính sách đất đai, chính sách thuế, vay vốn, lãi suất, tạo thị trường và cơ hội tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu các sản phẩm cơ khí… để thu hút các nguồn lực (trong và ngoài nước) đầu tư vào công nghiệp cơ khí và hỗ trợ công nghiệp cơ khí phát triển. Đồng thời, Nhà nước cần phải có chiến lược, chính sách phát triển khoa học công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực; liên kết chặt chẽ nghiên cứu, đào tạo với nhu cầu của doanh nghiệp, của xã hội; phát triển thị trường sản phẩm khoa học công nghệ… Đây là những yếu tố nền tảng để công nghiệp cơ khí phát triển bền vững.

+ Các doanh nghiệp cơ khí phải cơ cấu lại sản xuất, đổi mới quản lý, đổi mới công nghệ; có chiến lược phát triển dài hạn, chủ động liên kết với các cơ sở nghiên cứu, chuyển giao khoa học công nghệ, với các doanh nghiệp trong và ngoài nước, tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu của các sản phẩm công nghiệp lớn.

+ Trong kinh tế thị trường, vai trò của các tổ chức hiệp hội doanh nghiệp có vai trò rất quan trọng, tạo sự gắn kết, phối hợp giữa các doanh nghiệp thành viên, làm cầu nối giữa doanh nghiệp với các cơ quan quản lý nhà nước, các cơ quan nghiên cứu, đào tạo, để bảo vệ quyền và lợi ích của doanh nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp. Bởi vậy, các hiệp hội cũng phải đổi mới, năng động, sáng tạo, nâng cao hiệu quả hoạt động để hỗ trợ, giúp đỡ thiết thực cho các doanh nghiệp./.

Nguyễn Văn Thạo

Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương


Thống kê truy cập

Đang Online 11

Lượt truy cập 800985

          Ẩn
Công ty TNHH Tư vấn Công nghiệp Việt Nam
  Là công ty kết nối các doanh nghiệp Cơ khí trong, ngoài nước
Kính mời Quý vị nếu có nhu cầu